Güncellik notu: Bu yazı 2 Eylül 2026 itibarıyla yürürlükte bulunan Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32/C maddesi, 7582 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler ve Gelir İdaresi Başkanlığının güncel açıklamaları esas alınarak hazırlanmıştır.
Yurt içi asgari kurumlar vergisi, indirim ve istisnalar nedeniyle hesaplanan kurumlar vergisinin belirli bir seviyenin altına düşmesini önleyen bir vergi güvenlik müessesesidir. Uygulama, 2025 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlara uygulanmaktadır. Bu nedenle 2026 yılında hem geçici vergi dönemlerinde hem de yıllık kurumlar vergisi beyannamesinde ayrıca hesaplanmalıdır.
Temel kural şudur: Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32 ve 32/A maddeleri dikkate alınarak hesaplanan kurumlar vergisi, kanunda izin verilen düzeltmeler sonrasında belirlenen indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10'undan az olamaz. Ancak bu ifade, ticari bilanço kârının doğrudan %10'u kadar vergi ödeneceği anlamına gelmez. Kanunun asgari vergi hesabında düşülmesine izin verdiği tutarlar ve hesaplanan vergiden yapılabilecek indirimler ayrıca dikkate alınır.
Kimler yurt içi asgari kurumlar vergisine tabidir?
Uygulama, esas olarak Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde sayılan aşağıdaki kurumlar vergisi mükelleflerini kapsar:
- Sermaye şirketleri,
- Kooperatifler,
- İktisadi kamu kuruluşları,
- Dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmeler,
- İş ortaklıkları.
Türkiye'de elde ettiği kazancı kurumlar vergisi beyannamesiyle bildirmek zorunda olan dar mükellef kurumlar da kapsama girebilir. Gelir vergisi mükellefleri ise yurt içi asgari kurumlar vergisinin mükellefi değildir.
Uygulama dışında kalanlar
Kurumlar vergisinden muaf olan kurumlar için asgari kurumlar vergisi hesaplanmaz. Ayrıca ilk defa faaliyete başlayan kurumlarda, faaliyete başlanılan hesap döneminden itibaren üç hesap dönemi boyunca uygulama yapılmaz.
Birleşme, devir, tür değişikliği, kısmi bölünme veya tam bölünme sonucunda kurulan şirketler bu düzenleme bakımından ilk defa faaliyete başlayan kurum kabul edilmez. Dolayısıyla yalnızca yeni bir tüzel kişilik oluşması, üç dönemlik istisnayı kendiliğinden sağlamaz. Gelir Vergisi Kanunu'nun 113. maddesi kapsamında hasılat esaslı kazanç tespiti uygulanan mükellefler bakımından da kanundaki özel hüküm dikkate alınır.
Hesaplama nasıl yapılır?
Uygulamada iki ayrı vergi hesabı karşılaştırılır:
| Hesap | Temel yaklaşım |
|---|---|
| Beyan üzerine hesaplanan kurumlar vergisi | Vergiye tabi kurum kazancı ile kurumun tabi olduğu oran ve indirimli oran hükümleri esas alınır. |
| Yurt içi asgari kurumlar vergisi | Ticari bilanço kârı veya zararı ile kanunen kabul edilmeyen giderlerin toplamından, 32/C maddesinde izin verilen tutarlar düşülür ve kalan tutara %10 uygulanır. |
Asgari vergi hesabının beyan üzerine hesaplanan vergiden yüksek çıkması halinde, kanuni indirimler de dikkate alınarak aradaki fark kadar ilave vergi doğar. Geçmiş yıl zararı bulunması veya mali zararla sonuçlanan bir dönem, tek başına asgari vergi çıkmayacağı anlamına gelmez. Ticari bilanço zararı ile kanunen kabul edilmeyen giderlerin toplamı pozitifse hesaplama gündeme gelebilir.
Hangi istisna ve indirimler asgari vergi matrahından düşülebilir?
Asgari vergi hesabında yalnızca Kanunun 32/C maddesinde açıkça sayılan istisna ve indirimler düşülebilir. İştirak kazançları istisnası, emisyon primi kazancı istisnası ve maddede belirtilen bazı fon, yatırım ve bağış/yardım kalemleri bu kapsamda değerlendirilebilir. Buna karşılık normal kurumlar vergisi matrahında indirim konusu yapılabilen her unsurun asgari vergi hesabından da düşülebileceği varsayılmamalıdır.
7582 sayılı Kanunla, transit ticaret kapsamındaki belirli kazanç indirimleri genişletilmiş ve gerekli şartları taşıyan bu kazançların yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahından düşülebilmesine imkân sağlanmıştır. Değişiklik, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemlerine ait olmak üzere 1 Temmuz 2026'dan itibaren verilmesi gereken beyannamelerde uygulanmaktadır. İndirimin şartları ve kazancın Türkiye'ye transfer süresi ayrıca kontrol edilmelidir.
İndirimli oranlar ve yatırım teşvik belgeleri
Payları Borsa İstanbul Pay Piyasasında ilk defa işlem görmek üzere en az %20 oranında halka arz edilen kurumlar, ihracat kazançları ile sanayi sicil belgesini haiz üretici kurumlar için geçerli indirimli oranlar nedeniyle alınmayan vergi, şartları dahilinde hesaplanan asgari vergiden indirilebilir.
Yatırım teşvik belgesine dayalı indirimli kurumlar vergisinde ise belge tarihi önemlidir. Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32/C maddesinin yürürlüğe girdiği 2 Ağustos 2024 tarihinden önce Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınmış teşvik belgelerindeki yatırıma katkı tutarının kullanılması nedeniyle alınmayan vergi asgari vergiden indirilebilir. Bu tarihten sonra alınan belgeler için aynı sonuca otomatik olarak ulaşılamaz.
Basitleştirilmiş hesaplama örneği
Bir şirketin ticari bilanço kârının 20.000.000 TL, kanunen kabul edilmeyen giderlerinin 2.000.000 TL ve asgari vergi hesabında düşülmesine izin verilen istisna ve indirimlerinin 4.000.000 TL olduğunu varsayalım.
- Asgari vergiye esas tutar: 20.000.000 + 2.000.000 - 4.000.000 = 18.000.000 TL
- Hesaplanan yurt içi asgari kurumlar vergisi: 18.000.000 × %10 = 1.800.000 TL
Beyan üzerine hesaplanan kurumlar vergisinin 1.200.000 TL olduğu ve ayrıca düşülebilecek özel bir vergi indirimi bulunmadığı varsayılırsa, 600.000 TL fark nedeniyle ödenecek kurumlar vergisi asgari vergi seviyesine tamamlanır. Tevkif yoluyla ödenen kurumlar vergisi ve geçici vergi gibi mahsuplar ise hesaplanan vergi belirlendikten sonra kendi kuralları çerçevesinde uygulanır.
Bu örnek yalnızca yöntemi göstermek amacıyla sadeleştirilmiştir. Gerçek hesaplamada kazancın türü, geçerli kurumlar vergisi oranı, indirimli oranlar, teşvik belgesinin tarihi ve 32/C maddesindeki her bir kalem ayrı ayrı incelenmelidir.
Uygulamada dikkat edilmesi gereken noktalar
- Normal kurumlar vergisi matrahı ile asgari vergi matrahı için ayrı çalışma tablosu oluşturulmalıdır.
- Her istisna ve indirimin 32/C maddesinde düşülebilenler arasında olup olmadığı belgelenmelidir.
- Geçmiş yıl zararı bulunan dönemlerde kanunen kabul edilmeyen giderler nedeniyle asgari vergi çıkabileceği unutulmamalıdır.
- İndirimli kurumlar vergisi uygulanıyorsa teşvik belgesinin tarihi ve yatırıma katkı tutarı ayrıca izlenmelidir.
- Geçici vergi dönemleri ile yıl sonu hesabı arasında mutabakat yapılmalıdır.
Sonuç: Yurt içi asgari kurumlar vergisi, yalnızca %10 oranının uygulanmasından ibaret değildir. Asıl risk; normal vergi hesabında dikkate alınan bir istisna veya indirimin asgari vergi hesabında da otomatik olarak düşülmesi, yeni şirket istisnasının yanlış yorumlanması veya yatırım teşvik belgesi tarihinin gözden kaçırılmasıdır. Sağlıklı uygulama için iki hesaplama eş zamanlı yürütülmeli ve farkın dayanağı çalışma kâğıtlarıyla gösterilmelidir.
Resmî kaynaklar
- GİB – Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi Rehberi
- GİB – 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu
- GİB – 7582 Sayılı Kanun Açıklayıcı Bilgi Notu
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mükellefin faaliyetleri ve yararlandığı teşvikler özelinde profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.