Güncellik notu: Bu yazı 16 Ağustos 2026 itibarıyla Gelir İdaresi Başkanlığının değişiklikler işlenmiş Transfer Fiyatlandırması Genel Tebliği esas alınarak hazırlanmıştır. Belgelendirme kapsamı mükellefin vergi türü, bağlı olduğu vergi dairesi, işlemin yurt içi/yurt dışı niteliği ve çok uluslu grup büyüklüğüne göre değişir.
Transfer fiyatlandırması, ilişkili kişiler arasındaki mal veya hizmet alım-satımında uygulanan fiyatın emsallere uygunluk ilkesine göre belirlenmesini gerektirir. Belgelendirmenin amacı yalnızca bir rapor dosyası oluşturmak değil; seçilen fiyatlandırma yönteminin, karşılaştırılabilir şirket veya işlemlerin ve yapılan hesaplamaların işlem tarihinde savunulabilir olduğunu göstermektir.
Belgelendirme yükümlülükleri nelerdir?
Türkiye'deki sistem dört ana katmandan oluşur:
- Kurumlar vergisi beyannamesi ekindeki transfer fiyatlandırması, kontrol edilen yabancı kurum ve örtülü sermayeye ilişkin form,
- Yıllık Transfer Fiyatlandırması Raporu (yerel dosya / local file),
- Genel Rapor (master file),
- Ülke Bazlı Raporlamaya İlişkin Bildirim Formu ve Ülke Bazlı Rapor (CbCR).
Bu belgeler birbirinin alternatifi değildir. Bir şirket koşulları sağlıyorsa aynı hesap dönemi için birden fazla yükümlülüğe tabi olabilir.
Yıllık Transfer Fiyatlandırması Raporunu kimler hazırlar?
Rapor, kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresine kadar hazırlanır; beyanname ekinde otomatik olarak gönderilmez, süre geçtikten sonra İdare veya vergi incelemesine yetkili olanlar istediğinde ibraz edilir.
| Mükellef | Rapor kapsamına giren işlemler |
|---|---|
| İstanbul Defterdarlığı Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Müdürlüğüne kayıtlı mükellefler | İlişkili kişilerle yapılan yurt içi ve yurt dışı işlemler |
| Diğer kurumlar vergisi mükellefleri | İlişkili kişilerle yapılan yurt dışı işlemler |
| Serbest bölgede faaliyette bulunan kurumlar vergisi mükellefleri | İlişkili kişilerle yapılan yurt içi işlemler |
| Tüm kurumlar vergisi mükellefleri | Yurt dışı şubeler ve serbest bölgelerde bulunan ilişkili kişilerle, serbest bölge şubeleri dahil, yapılan işlemler |
Diğer kurumlar vergisi mükelleflerinin yalnızca yurt içindeki ilişkili kişilerle işlemleri ve gelir vergisi mükelleflerinin ilişkili işlemleri için yıllık rapor zorunluluğu bulunmayabilir. Ancak bu durum belgesiz işlem yapılabileceği anlamına gelmez: emsallere uygun fiyatı gösteren bilgi, hesaplama ve dayanakların istenildiğinde ibraz edilmek üzere saklanması gerekir.
Genel Raporu (Master File) kimler hazırlar?
Genel rapor için iki şart birlikte aranır:
- Mükellefin çok uluslu işletmeler grubuna bağlı bir kurumlar vergisi mükellefi olması,
- Bir önceki hesap dönemine ait bilançodaki aktif büyüklüğü ile gelir tablosundaki net satışların her ikisinin de 500 milyon TL ve üzerinde olması.
Genel rapor, ilgili hesap dönemini takip eden hesap döneminin sonuna kadar hazırlanır ve istenmesi halinde ibraz edilir. Raporda grubun organizasyon yapısı, faaliyet alanları, gayrimaddi hakları, grup içi finansmanı, konsolide finansal durumu ve genel transfer fiyatlandırması politikaları açıklanır.
Ülke Bazlı Raporlama (CbCR) kimleri kapsar?
Raporlanan hesap döneminden önceki dönemin konsolide grup geliri 750 milyon Avro veya üzerinde olan çok uluslu işletme grupları ülke bazlı raporlama kapsamına girer. Nihai ana işletmesi Türkiye'de bulunan gruplarda raporu kural olarak Türkiye'deki nihai ana işletme verir. Ana işletmenin yurt dışında olduğu gruplarda ise uluslararası anlaşmalar, otomatik bilgi değişimi ve vekil işletme durumu ayrıca değerlendirilir.
- Bildirim formu: Raporlanacak hesap döneminin bitimini takip eden altıncı ayın sonuna kadar Dijital Vergi Dairesinden verilir.
- Ülke bazlı rapor: Raporlanan hesap dönemini takip eden on ikinci ayın sonuna kadar elektronik ortamda sunulur.
Ülke bazlı rapor; ülkeler itibarıyla gelir, vergi öncesi kâr/zarar, ödenen ve tahakkuk eden vergi, sermaye, geçmiş yıl kârları, çalışan sayısı ve maddi varlıklar gibi toplulaştırılmış bilgileri içerir.
Beyanname ekindeki form unutulmamalı
Kurumlar vergisi mükellefleri, hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle gerçekleştirdikleri işlemleri kurumlar vergisi beyannamesi ekindeki ilgili formda bildirir. Formdaki işlem tutarları, kullanılan yöntemler, yurt dışı iştirak ve örtülü sermaye bilgileri; yıllık rapor ve muhasebe kayıtlarıyla tutarlı olmalıdır. En sık karşılaşılan risklerden biri, form ile rapordaki işlem evreninin farklı olmasıdır.
Yıllık raporda hangi analizler bulunmalı?
- Şirket, grup, ilişkili kişiler ve mülkiyet yapısı,
- İşlem kategorileri ile ülke ve tutar bazında ilişkili işlemler,
- Tarafların yerine getirdiği işlevler, kullandığı varlıklar ve üstlendiği riskler,
- Yeniden satış fiyatı, maliyet artı, karşılaştırılabilir fiyat, işleme dayalı net kâr marjı veya kâr bölüşüm yönteminden uygun olanın seçimi,
- İç ve dış emsal araştırması, karşılaştırılabilirlik düzeltmeleri ve finansal hesaplamalar,
- Sözleşmeler, fiyat listeleri, mali tablolar ve yöntemi destekleyen diğer belgeler.
Sağlıklı bir belgelendirme takvimi
- Yıl içinde: İlişkili kişi ve işlem envanterini güncelleyin; sözleşmeleri ve fiyatlandırma politikasını işlem gerçekleşmeden oluşturun.
- Yıl sonuna doğru: Bütçe-gerçekleşen marjlarını kontrol edin; gerekiyorsa mevzuata uygun dönem sonu düzeltmelerini değerlendirin.
- Beyanname öncesinde: Muhasebe kayıtları, beyanname eki form ve yıllık rapor tutarlarını mutabık hale getirin.
- Sonraki dönem: Genel rapor ve ülke bazlı rapor eşiklerini grup verileri üzerinden ayrıca test edin.
- Dosyalama: Emsal araması, ekran çıktıları, sözleşmeler ve hesaplama çalışma kâğıtlarını raporla birlikte saklayın.
Sonuç: Her ilişkili işlemi bulunan şirket aynı raporları hazırlamaz. Büyük Mükellefler Vergi Dairesine kayıt, yurt dışı veya serbest bölge işlemi, çok uluslu grup üyeliği, 500 milyon TL aktif/net satış şartı ve 750 milyon Avro konsolide gelir eşiği ayrı ayrı test edilmelidir. En güvenli yöntem, raporu beyanname döneminde geriye dönük toplamaya çalışmak yerine yıl boyunca güncellenen bir transfer fiyatlandırması dosyası tutmaktır.
Resmî kaynaklar
- GİB – Değişiklikler işlenmiş Transfer Fiyatlandırması Genel Tebliği
- GİB – Transfer Fiyatlandırması Genel Tebliği değişiklikleri
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; işlem yapısı ve mükellef statüsü özelinde profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.